Nông nghiệp đang khủng hoảng, cả về kinh tế, sinh thái và xã hội. Làm sao để những nông trại ngày nay, vốn thường giống như các cơ sở công nghiệp vô hồn, có thể biến đổi thành những nơi tràn đầy sức sống như xưa? Khả thi hay không, ta hãy nghe câu chuyện của bốn người tiên phong.

Tobias Hartkemeyer – Nhà giáo dục, nhà khoa học về nông nghiệp, nông dân biodynamic, giáo viên và đồng sáng lập nông trại CSA Hof Pente, Đức

Lớn lên trong một gia đình nông dân và niềm say mê giáo dục đã khiến Tobias Hartkemeyer theo học cả nông nghiệp và giáo dục, với mong muốn kết nối hai lĩnh vực này với nhau. Khi ông hỏi cha – cũng là một nông dân và học giả – rằng ông nghĩ gì về việc kết hợp mô hình nông nghiệp cộng đồng (CSA), biodynamic và trường học, cha trả lời: “Điều đó là bất khả – nhưng cần phải làm.”

Con người ta cần gì để sống một đời ý nghĩa? Trên hết, đó là những nơi họ cảm thấy cần họ – ở đó mọi thứ không thể vận hành nếu thiếu họ. Trong một ngôi trường, nơi mọi thứ đã được định sẵn và sắp xếp trật tự, câu hỏi thường xuất hiện: “Giờ sao nữa?” Ở đó, học sinh chỉ còn biết theo chương trình học. Nhưng liệu thế có đủ? Trên nông trại, ở khắp mọi nơi luôn có những công việc cần làm – khác hẳn với một ngôi trường thông thường. Trẻ em muốn tham gia, muốn có trách nhiệm và trải nghiệm những tác động do hành động của mình gây ra. Đây chính là nơi khái niệm “trường học trên nông trại” mà Tobias Hartkemeyer đưa ra trở nên sống động: nó kết nối nhu cầu hằng ngày của cộng đồng, của đất đai và của chính cuộc sống – tạo ra một nơi học tập tràn đầy sinh khí và có ý nghĩa.

Bernie Courts – Nghiên cứu chính và cố vấn về kĩ năng thực hành, giáo dục trị liệu và biodynamic tại Ruskin Mill Trust, Vương quốc Anh

Trong tầm 30 năm, Ruskin Mill Trust đã phát triển một phương pháp học tập tên “Giáo dục trị liệu bằng kỹ năng thực hành” (Practical Skills Therapeutic Education – PSTE). Đây là một phương pháp sư phạm-trị liệu dựa trên công việc thủ công để hỗ trợ phát triển cá nhân. Các hoạt động thủ công, nghệ thuật và nông nghiệp được tích hợp nhằm tăng cường năng lực cá nhân, thúc đẩy hòa nhập xã hội, cũng như đáp ứng các mục tiêu giáo dục và trị liệu.

Trường học các cấp thuộc Ruskin Mill đều có nông trại và vườn biodynamic. Học viên được trải nghiệm nhịp điệu của các mùa, như mùa cừu sinh nở, mùa bê con chào đời và vụ thu. Khi toàn bộ cộng đồng nông trại cùng nhau tổ chức lễ hội mùa vụ, học viên có thể suy ngẫm về sự thay đổi của bản thân so với năm trước.

Để không bị quá tải, trẻ em và thanh thiếu niên học cách nhận biết cái gì tốt cho mình, điều gì có thể buông bỏ hoặc cần vượt qua. Nó giúp các em xây dựng lòng tin từ trong lẫn ngoài. Để duy trì chất lượng ấy, mọi quá trình sống phải đáng tin cậy và hài hòa. Chỉ khi trải nghiệm được tính nhất quán này, học viên mới có thể bước tiếp trong hành trình phát triển cá nhân. Một nông trại là hình mẫu cho sự kiên định, luôn đòi hỏi sự chăm sóc thường xuyên. Theo cách này, học viên trở thành những cá nhân có ý thức, tự chủ, biết chủ động kiến tạo cộng đồng cũng như chăm sóc Trái đất.

Antoinette Simonart và Ruben Segers – Nông dân tại nông trại biodynamic Kollebloem, Bỉ

Vận hành một nông trại biodynamic nhỏ giữa một vùng nông nghiệp-công nghiệp quy mô lớn vừa là thách thức vừa là đặc ân. Antoinette Simonart và Ruben Segers đang cố gắng đi trên con đường riêng – kết nối với đất đai, những sinh linh và cộng đồng với sự tôn trọng.

Tính trung thực mang đến những gặp gỡ chân thành. Và cũng cần trung thực để thừa nhận rằng những người làm nông cần một sinh kế bền vững – họ không nên phải vật lộn kiếm sống hết năm này qua năm khác. Bằng những câu chuyện thật, nông nghiệp biodynamic có thể tạo ra ảnh hưởng giống như các chế phẩm của nó: nhỏ bé, nhưng ý nghĩa cho môi trường, cộng đồng và xã hội. Bởi không ai có thể một mình gánh vác nổi nhiệm vụ này.

Thỉnh thoảng, có những người từ thành thị đến thăm Kollebloem. Mỗi năm, một nhóm nhân viên ngân hàng từ Brussels lại dành một ngày làm việc trên nông trại. Họ luôn vui vẻ khi được lội bùn và làm những công việc lạ lẫm. Họ tỏ ra thích thú lắm. Ruben đoán rằng họ nhớ cảm giác được làm việc bằng chân tay và thấy kết quả tức thì. Trong ngân hàng, người ta nhìn thấy rất nhiều con số, nhưng hiếm khi có thứ gì hữu hình. Sau khi xong việc, mọi người cùng quây quần ăn chung một bữa, và các nhân viên ngân hàng vui vẻ trở về Brussels.