"ĐÂY LÀ VẤN ĐỀ DINH DƯỠNG"

Tôi nhớ Ehrenfried Pfeiffer có kể một cuộc trò chuyện quan trọng với Rudolf Steiner; điều này liên quan đến sự thất vọng của Pfeiffer và những người khác về việc họ “thiếu kinh nghiệm tâm linh bất chấp mọi nỗ lực của họ.” Câu trả lời của Tiến sĩ Steiner là: “Đây là vấn đề dinh dưỡng. Chế độ dinh dưỡng như ngày nay không cung cấp sức mạnh cần thiết để biểu lộ tinh thần trong đời sống vật chất. Tư tưởng đã không thể bắc cầu với ý chí và hành động được nữa. Cây cối dùng làm thức ăn không còn chứa các lực mà con người cần cho việc này nữa.

Nếu đó là tình trạng của một thế kỉ trước thì tình trạng của chúng ta ngày nay còn tệ hại hơn biết bao? Gần một trăm năm trôi qua, một chuỗi các vấn đề như đất đai cạn kiệt, phân bón hóa học, thuốc trừ sâu và giờ đây là GMO thậm chí còn chẳng nâng cấp dinh dưỡng thực sự trong thực phẩm lên được mấy so với thời của Steiner. Ngày nay chúng ta vẫn coi thực phẩm chủ yếu là một loại nhiên liệu cho cỗ-máy-người; do đó ta vẫn chưa có được một nền khoa học có thể phân biệt được những đặc tính vốn có của thực phẩm ngoài giá trị làm nhiên liệu của chúng. Y học thông thường chỉ thừa nhận khía cạnh vật chất của thực phẩm, chủ yếu là đếm lượng calo và xác định các chất như protein, chất béo, carbohydrate, v.v. Nhưng thực phẩm có phải chỉ là một tập hợp vật chất hay còn có thứ gì đó hơn thế nữa, chẳng hạn một sức sống vô hình, như năng lượng, và một khuôn mẫu có trật tự, mạch lạc để truyền tải thông tin thiết yếu?

Gần đây, tôi có dịp tiếp cận với cuốn sách “Sức mạnh vô hình trong thực phẩm” (The invisible power within food, Walter Danzer, 2016); tác giả là người sáng lập và lãnh đạo của một công ti thực phẩm qui mô nhỏ ở Thụy Sĩ. Trong đó, tác giả viết: “Tôi phát hiện ra thực phẩm hữu cơ sở hữu một nguồn năng lượng sống hay sức mạnh trật tự (nguyên tắc sắp xếp sự sống) đẹp đến kinh ngạc, trong khi năng lượng sống của thực phẩm vô cơ nhìn chung bị suy yếu, rời rạc hoặc bị phá hủy. Vì thấy đây là điều quan trọng nên tôi muốn chia sẻ với đại chúng hòng giúp mọi người có thể đưa ra quyết định sáng suốt.”

Tới đây, mọi người có thể cho đây là kiểu lập luận quen thuộc của những người ủng hộ thực phẩm hữu cơ và biodynamic, nhưng đâu là bằng chứng khoa học đáng tin cậy về những khẳng định đó đủ để thuyết phục các chuyên gia trong lĩnh vực thực phẩm, dinh dưỡng, sức khỏe và bệnh tật? Đây chính là bước đột phá của Walter Danzer. Ông đã phát triển một phương pháp nghiên cứu năng lượng sống trong nước, thực phẩm và các chất khác để đưa ra những hình ảnh chỉ phát sinh từ chính nước hoặc thực phẩm mà bất kì ai cũng có thể hiểu được ngay lập tức.

Danzer tỏ lòng kính trọng tới lớp người đi trước: ông đề cập cụ thể đến các phương pháp tạo hình ảnh lấy cảm hứng từ Rudolf Steiner, chẳng hạn như kết tinh các giọt thức ăn trên một nền kim loại clorua đồng, các thí nghiệm của Masaru Emoto với nước đóng băng và công trình của Ehrenfried Pfeiffer, cũng như nhiều chuyên gia chuyên dùng liệu pháp thiên nhiên khác. Nhưng điều Danzer đang tìm kiếm là một quá trình trong đó hình ảnh phù hợp sẽ chỉ xuất hiện từ chính nước hoặc thực phẩm, thay vì từ nền kim loại tạo ra những hình ảnh mà chỉ những người có kiến thức chuyên môn mới có thể giải thích được.

Có vẻ ông đã thành công. Phương pháp của ông sử dụng một quy trình được tiêu chuẩn hóa chính xác để chiết xuất chất lỏng thử nghiệm từ một loại thực phẩm xác định, giúp làm nổi bật năng lượng sống hay “sức mạnh trật tự” (order force) của thực phẩm đó. Sau đó, các giọt dịch chiết này được cho vào ống nghiệm, sấy khô và kết tinh trong các điều kiện quy định không đổi. Những giọt khô này sau đó được nghiên cứu và chụp ảnh dưới kính hiển vi. Các bức ảnh không chỉ thể hiện nguyên tắc thiết kế sự sống (life design principle) hoặc sức mạnh trật tự của các khoáng chất bên trong thực phẩm mà còn thể hiện ở dạng mà bất kì ai, dù là chuyên gia hay không, đều có thể hiểu ngay lập tức.

Cuốn sách của Danzer chứa những bức ảnh thu được từ công trình của ông với cả thực phẩm hữu cơ và vô cơ cũng như một số đồ uống, chẳng hạn như trà xanh và rượu vang. Ông vẫn chưa công bố  bức ảnh nào so sánh thực phẩm hữu cơ với biodynamic, hoặc hữu cơ với canh tác tự nhiên kiểu Nhật, v.v., nhưng có thể sẽ có trong tương lai. Tuy nhiên, ông đã xem xét ảnh hưởng của lò vi sóng đối với cây trồng và ảnh hưởng của biến đổi gien đối với sức sống của đậu nành.

So sánh 2 mẫu táo
Mẫu của táo hữu cơ (trái) và vô cơ (phải)

Nhìn vào hình trên, ta thấy táo hữu cơ dường như chứa đựng hình dáng của toàn bộ cây táo, cũng như hoa táo, hạt và thậm chí cả vườn táo. Ở táo thông thường, tính chất tự nhiên này hầu như không còn được nhìn thấy nữa. Nó mờ nhạt, mất đi và tan thành từng mảnh. Điều đáng ngạc nhiên là ngay cả trong thực phẩm chế biến sẵn cũng có sự khác biệt lớn giữa thực phẩm hữu cơ và vô cơ. Đồ uống và thực phẩm vô cơ có cấu trúc sắp xếp vô định, thiếu tổ chức và không có dấu hiệu của sự sống. Hình ảnh thức uống đậu nành làm từ hạt đậu biến đổi gien trông giống như một hành tinh bị bỏ hoang, không có sự sống. Ngược lại, đồ uống làm từ đậu nành hữu cơ lại có hình dáng giống như cành và thậm chí là hoa sáu cánh.

táo vô cơ và hữu cơ
Mẫu của cam hữu cơ (trái) và vô cơ (phải)

Danzer cho rằng khi mới đưa thức ăn vào miệng, năng lượng vi tế của thức ăn sẽ đi vào cơ thể tinh vi của chúng ta. Thức ăn trước hết mang lại cho chúng ta sự sống, lượng thông tin phong phú của nó, năng lực, tri thức, sức mạnh trật tự (nguyên tắc sắp xếp sự sống), kí ức và trải nghiệm của nó. Tất cả những thứ này được lưu trữ trong thể vi tế của thực phẩm. Thực tế, thực phẩm là hệ thống thông tin phát triển cao giúp duy trì sự sống. Tất nhiên, thực phẩm cũng là nhiên liệu cho cỗ máy của chúng ta nhưng chỉ ở giai đoạn cuối của quá trình tiêu hóa, sau khi cơ thể sử dụng thực phẩm theo nhiều cách khác nhau trước.

Hơn nữa, cách trồng và chế biến thực phẩm có thể tạo ra những thực phẩm vượt xa sức mạnh của các thành phần hữu cơ trong chúng. Hầu hết chúng ta đều có thể cảm nhận được rằng một bữa ăn do gia đình thân thương nấu ra sẽ bổ dưỡng hơn so với một bữa nấu sẵn ở nhà máy; sự sống bên trong chúng ta cũng cần được nuôi dưỡng tinh tế. Con người và vật nuôi cần những thực phẩm được trồng tự nhiên vừa lành mạnh về mặt vật chất vừa tốt cho sức khỏe tinh thần, và nhờ đó mới có thể hỗ trợ sự sống. Những bức ảnh của Danzer cho thấy có những loại thực phẩm đáp ứng nhu cầu này ở mức độ cơ bản – và đây là những thực phẩm hữu cơ.

so sánh 2 mẫu gạo
Mẫu của hạt gạo khi phóng to 400 lần: hữu cơ (trái) và vô cơ (phải)

Tất nhiên, đối với nhiều người tiêu dùng, thực phẩm hữu cơ có giá cao hơn mức họ có thể hoặc sẵn sàng chi trả. Trên thực tế, để ổn định giá cả trong siêu thị, nền nông nghiệp hóa chất đã gánh những chi phí mà người tiêu dùng sẽ phải trả theo những cách khác. Ô nhiễm nước, dư lượng độc hại trong toàn bộ chuỗi thức ăn, kháng kháng sinh, xói mòn đất, thoái hóa dinh dưỡng trong đất, sa mạc hóa, ngộ độc ong mật, v.v., chỉ là một số hậu quả của mô hình nông nghiệp công nghiệp hiện nay của chúng ta – cuối cùng người tiêu dùng sẽ phải trả giá cho tất cả – chưa kể đến những tác động làm suy yếu sức khỏe của việc ăn thực phẩm vô cơ.

Trong một xã hội công bằng, nguyên tắc ‘người gây ô nhiễm phải trả tiền’ sẽ được áp dụng – các công ty như Monsanto và Bayern và những người nông dân vô cơ sẽ phải đáp ứng toàn bộ chi phí bên ngoài của canh tác công nghiệp. Có một tổ chức xuất sắc ở Vương quốc Anh (Sustainable Food Trust, Quỹ Tín thác Thực phẩm Bền vững) đã đưa ra cách tính Kế toán Chi phí thực (True Cost Accounting).

Cuối cùng, khi tiến hành việc định giá chi phí thực sự, dầu vấp phải sự phản kháng rất lớn từ tất cả các nhóm lợi ích, rất có thể thực phẩm hữu cơ sẽ có giá thấp hơn thực phẩm vô cơ. Hiện đã có một quốc gia là Bhutan đã quyết định chỉ cho phép nông nghiệp hữu cơ trong biên giới của mình vào năm 2020. Nếu Bhutan có thể làm được điều này thì không có lí gì các quốc gia khác không thể đi theo con đường tương tự.

Sơn Biodynamics Vietnam
Người dịch: Sơn (Biodynamics Vietnam) <br> Nguồn: Jeremy Smith, 2017 <br> https://anthropopper.com/2017/11/13/this-is-a-problem-of-nutrition/