Năm nay [2024], Demeter, tổ chức chứng nhận hàng đầu về nông nghiệp biodynamic, kỉ niệm 100 năm ra đời của phương pháp nông nghiệp này. Một số trong chúng ta có thể đã biết Rudolf Steiner, triết gia và nhà cải cách xã hội người Áo, người đặt nền móng cho ngành này. Có lẽ đây là lí do tại sao ngày nay quê hương ông lại đi đầu trong công tác quản lí môi trường, đặc biệt là nghề trồng nho.

Cũng không ngạc nhiên nếu ai đó không biết mấy về Steiner. Trong biên niên sử, có rất ít nhân vật phức tạp và bí ẩn như Rudolf Steiner. Sinh năm 1861 ở Đế chế Áo (tại một thị trấn hiện là một phần Croatia), Steiner là người uyên bác có tầm ảnh hưởng vượt xa ranh giới thông thường của học thuật và triết học. Hiểu biết sâu sắc của ông về tâm linh và sự kết nối nó với khoa học đã tạo nên một di sản vẫn tiếp tục vang dội tới nay.

Karl Schnabel, chủ sở hữu Weingut Karl Schnabel—Ermihof (Styria, Áo) cho biết: “Ông ấy rất có giá trị, đặc biệt là đối với thời đại này vì chúng ta đã trở nên quá chuyên môn”. “Cuộc sống và thiên nhiên không phải lúc nào cũng có thể giải quyết kiểu kĩ thuật.”

Từ nhỏ, Steiner dường như đã luôn khao khát kiến ​​thức. Ông theo học tại Đại học Công nghệ Vienna, nơi ông đắm mình vào nhiều môn học khác nhau, bao gồm khoa học tự nhiên, toán học và triết học. Tuy sau này, cảm hứng từ các tác phẩm của Johann Wolfgang von Goethe đã đưa ông đến những chân trời mới. Ý tưởng rằng không có giới hạn nào đối với kiến ​​thức của con người, cùng với cách tiếp cận toàn diện của Goethe đối với khoa học và nghệ thuật, đã truyền cảm hứng cho Steiner khám phá sự tổng hợp của các lĩnh vực vật chất và tinh thần.

Ông phát triển hệ thống tư tưởng độc đáo của riêng mình, gọi là Nhân trí học (Anthroposophy) – ngữ nguyên từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là “con người” và “trí tuệ.” Trọng tâm của triết lí này là niềm tin vào bản chất tâm linh vốn có của nhân loại và vũ trụ. Quan điểm này đã hình thành nên cơ sở cho cách tiếp cận của ông đối với giáo dục, y học, nông nghiệp và nghệ thuật, ông coi là những con đường nuôi dưỡng và biểu hiện tinh thần con người.

“Đây là kiến ​​thức cổ xưa nhưng đã bị mất đi khi công nghiệp phát triển”, Eduard Tscheppe, người điều hành nhà máy rượu vang Gut Oggau (Burgenland, Áo) cùng vợ là Stephanie Tscheppe-Eselböck, cho biết. “Trước đây, người ta vào phòng và phân tích bằng năng lượng và tinh thần, nhưng ngày nay, họ phân tích bằng những gì họ thấy được”.

Các trường phái mới

Sự phát triển của nền giáo dục Waldorf – một phương pháp tiếp cận toàn diện nhằm nuôi dưỡng các chiều kích của trí tuệ, cảm xúc và tinh thần của trẻ – là kết quả từ những hiểu biết sâu sắc của Steiner. Các trường Waldorf, hiện có mặt trên mọi châu lục, nhấn mạnh vào việc học tập sáng tạo, trải nghiệm và hướng đến mục tiêu nuôi dưỡng lòng tôn kính sâu sắc đối với thế giới tự nhiên. Meinklang, trang trại và nhà máy rượu vang biodynamic lớn nhất của Áo, đã thành lập một trường như vậy tại quê hương họ. Người chủ, Werner Michlits, coi ngôi trường là “nguồn tài nguyên phong phú cho tương lai.”

Ảnh hưởng của Steiner lan rộng đến lĩnh vực nông nghiệp, ông phát triển các nguyên tắc của biodynamic – một phương pháp tìm cách làm việc hài hòa với các lực tâm linh vốn có trong tự nhiên. Demeter vừa tổ chức lễ kỉ niệm đánh dấu 100 năm [1924-2024] từ khi Steiner có tám bài giảng theo yêu cầu của những nông dân ngày ấy, khi họ bắt đầu hoài nghi việc sử dụng ngày càng nhiều phân bón nhân tạo và thuốc hóa học. Nền tảng cho những lời dạy của ông, bao gồm các biện pháp như luân canh cây trồng, ủ phân và sử dụng các chế phẩm từ thảo dược, đã thu hút sự chú ý trong một hoặc hai thập kỉ trở lại đây như một giải pháp thay thế bền vững hơn cho các phương pháp canh tác thông thường.

“Tôi yêu cách tiếp cận của ông ấy vì ông là người duy nhất đưa con người vào trung tâm”, Werner Michlits nói. “Ông nhận ra rằng xã hội đã phát triển theo chủ nghĩa duy vật và con người bắt đầu mất kết nối với thiên nhiên.”

Steiner vẫn luôn sung sức cho tới cuối đời, ông có hàng nghìn bài giảng và viết hàng trăm cuốn sách và luận. Ảnh hưởng của ông đã lan tỏa đến mọi ngóc ngách trên thế giới, nhưng có lẽ mạnh mẽ nhất là trong số những người đương thời cùng có ý thức cao về môi trường tại quê hương nước Áo.

Miễn là hiệu quả

Áo là quốc gia dẫn đầu trong ngành trồng nho hữu cơ và biodynamic, với hơn 3% tổng diện tích vườn nho được chứng nhận biodynamic và 22% được chứng nhận hữu cơ (15% trong số các vườn nho hữu cơ đó canh tác theo biodynamic). Sự hiện diện của Respekt-Biodyn, một tổ chức uy tín có trụ sở chính tại Áo chuyên chứng nhận hoạt động trồng nho biodynamic, càng nhấn mạnh hơn sự cam kết này đối với các hoạt động canh tác bền vững tại Áo.

Eduard Tscheppe giải thích: “Người Áo rất hào hứng và cởi mở, đây là một vùng sản xuất rượu vang quy mô nhỏ, nông dân trồng nho luôn phấn đấu đạt chất lượng cao”. “Tôi nghĩ rằng trong tương lai, những người trồng nho thông minh sẽ chuyển đổi vì để có được tính thổ nhưỡng đặc trưng [terroir expression], biodynamic là phương pháp mạnh mẽ nhất và không cần phải nghi ngờ về tính hiệu quả của phương pháp này vì nó đã được chứng minh trong thực tế, ngay cả với những vụ nho khó nhằn”.

Áo cũng là quê hương của Nikolaihof (Wachau), một trong những nhà máy rượu vang biodynamic lâu đời nhất thế giới. Người chủ nhà mày, nhà Saahs, đã chuyển đổi khu điền trang này sang canh tác biodynamic từ năm 1971.

“Một người bạn của chồng tôi là bác sĩ theo nhân trí học, trong lễ cưới của chúng tôi, cô ấy đã tặng một cuốn lịch biodynamic của Maria Thun,” Christine Saahs kể về khởi đầu của nhà máy rượu biodynamic.” Cô chậm rãi nói về Steiner, những điều này đề rõ ràng và hợp lí với chúng ta ngày nay, và trong tương lai, đây là cách duy nhất để nuôi sống thế giới bằng thực phẩm lành mạnh.”

Cho đến nay, các tác phẩm của Steiner vẫn tiếp tục truyền cảm hứng và thách thức độc giả, nhưng cũng đặt ra những câu hỏi và tranh cãi về những lời dạy của ông. Một trong những lời chỉ trích chính là thiếu bằng chứng thực nghiệm.

“Ông ấy là người thấu thị, không phải nhà khoa học – không có thí nghiệm,” Karl Schnabel nói. Eduard Tscheppe nói thêm rằng Steiner khuyến khích nông dân ra ngoài và tự mình thử nghiệm. “Mọi thứ tôi đọc luôn nói rằng anh phải điều chỉnh hệ thống theo khả năng của mình cũng như nhu cầu của trang trại và gia súc của anh.”

Một lời chỉ trích chủ yếu khác đối với Steiner là cáo buộc phân biệt chủng tộc. Có những đoạn trong một số bài viết của Steiner được hiểu là phân biệt chủng tộc. Những người ủng hộ ông nói rằng ông luôn nhìn vào tinh thần đằng sau con người; do đó, chủng tộc không liên quan đến ông. Họ lập luận thêm rằng quan điểm của ông đã bị tách khỏi ngữ cảnh hoặc phản ánh thái độ thịnh hành của thời đại ông thay vì phân biệt chủng tộc rõ ràng. Tuy nhiên, những người chỉ trích chỉ ra những tuyên bố của ông về đặc điểm chủng tộc và dân tộc cũng như hệ thống phân cấp chủng tộc, nói rằng một số chủng tộc tiến bộ hơn về mặt tinh thần, điều này chắc chắn là có vấn đề.

Khi Rudolf Steiner qua đời vào năm 1925, ông đã để lại một di sản phong phú và đa dạng (tuy không hề đơn giản). Steiner và các triết lí của ông vừa truyền cảm hứng, vừa bí ẩn và gây tranh cãi, vẫn tiếp tục là chủ đề gây chú ý và thu hút tranh luận. Tuy nhiên, trong thời đại được đánh dấu bằng chủ nghĩa duy vật, tiến bộ công nghệ và sự tách biệt ngày càng tăng, những lời dạy của Steiner đưa ra lời nhắc nhở kịp thời về tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng tinh thần con người. Và trong lĩnh vực nông nghiệp, nó nhắc nhở chúng ta nuôi dưỡng những kết nối gắn kết chúng ta với thiên nhiên.